ข้ามไปยังเนื้อหา

วิธีใช้ Mastodon เบื้องต้น

อัปเดตล่าสุด / เผยแพร่เมื่อ
วิธีใช้ Mastodon เบื้องต้น

เห็นช่วงนี้หลายคนย้ายจากทวิตเตอร์มาใช้ Mastodon แล้วยังงง ๆ เลยเขียนบล็อกวิธีใช้เบื้องต้นขึ้นมา หวังว่าจะช่วยได้ไม่มากก็น้อยครับ

Mastodon คืออะไร?

อธิบายแบบง่าย ๆ มันคือทวิตเตอร์ แต่แทนที่จะรวมทุกอย่างไว้ที่เซิร์ฟเวอร์ twitter.com ที่เดียว Mastodon จะมีหลายเซิร์ฟเวอร์ เราสามารถสร้างบัญชีไว้บนเซิร์ฟเวอร์ที่มีอยู่แล้ว หรือจะเปิดเซิร์ฟเวอร์เองก็ได้ โดยทุกเซิร์ฟเวอร์สามารถคุยข้ามกันได้หมด

ลองนึกภาพถึงอีเมล ที่ถึงผมจะใช้ abc@gmail.com ก็สามารถติดต่อกับ xyz@outlook.com ได้

เริ่มต้นใช้งาน

ℹ️ เนื้อหาในบทความนี้จะใช้ Mastodon เวอร์ชันเว็บไซต์เป็นหลัก เนื่องจากในแอปมือถือยังไม่มีฟีเจอร์หลาย ๆ อย่าง

สมัครที่ไหน?

ก่อนอื่นเราต้องเลือกก่อนว่าต้องการอยู่เซิร์ฟเวอร์ไหน ที่คนไทยอยู่เยอะสุดตอนนี้คือ mastodon.in.th (ตอนนี้เต็ม ไม่รับสมาชิกเพิ่มแล้ว)

เพราะทุกเซิร์ฟเวอร์สามารถคุยข้ามกันได้อยู่แล้ว การเลือกเซิร์ฟเวอร์ผมเลยขอแนะนำให้ดูผู้คนและกฎต่าง ๆ ของเซิร์ฟเวอร์เป็นหลัก ว่าเราโอเคกับเซิร์ฟเวอร์นี้ไหม นอกจากนี้บางเซิร์ฟเวอร์อาจสมัครแล้วไม่ได้ใช้ทันที ต้องรอแอดมินอนุมัติก่อน

ดูรายชื่อเซิร์ฟเวอร์ทั้งหมดได้ที่ joinmastodon.org โดยเลือกตัวเลือก “Sign-up Speed” เป็น Instant เพื่อให้แสดงเฉพาะเซิร์ฟเวอร์ที่สมัครสมาชิกได้ทันที ไม่ต้องรอแอดมินอนุมัติ

หน้าไทม์ไลน์

ใน Mastodon หน้าไทม์ไลน์เราจะแบ่งเป็น 3 หน้า

เมนูบนหลักของ Mastodon เวอร์ชันเว็บ
  • Home (หน้าแรก): โพสต์จากคนที่เราติดตาม
  • Local (ในเซิร์ฟเวอร์): โพสต์จากทุกคนที่อยู่ในเซิร์ฟเวอร์เดียวกับเรา
  • Federated (ที่ติดต่อกับภายนอก): โพสต์จากทุกคนในทุกเซิร์ฟเวอร์

ถ้าเริ่มใช้งานครั้งแรกแล้วยังไม่รู้จะติดตามใคร ลองเปิดไทม์ไลน์ Local หรือ Federated ดูก่อน แล้วสนใจคนไหนก็กดติดตามได้เลย

วิธีล็อกอินบนแอปมือถือ

Mastodon มีแอปอย่างเป็นทางการให้โหลดทั้งบน App Store และ Google Play รวมถึงยังมีแอปทางเลือกอื่น ๆ อีกเพียบ ดูรายชื่อทั้งหมดได้ที่หน้านี้

ℹ️ แอปทางเลือก

แอปอย่างเป็นทางการของ Mastodon ยังไม่รองรับหลาย ๆ ฟีเจอร์ แนะนำให้ใช้แอปทางเลือกด้านล่างนี้จะมีฟีเจอร์ครบกว่า

วิธีล็อกอินในแอปมือถือ เราต้องใส่ลิงก์เซิร์ฟเวอร์ที่เราอยู่ก่อน เช่น mastodon.in.th ถึงจะเข้าสู่หน้าล็อกอินได้

การโพสต์

โพสต์ใน Mastodon เราสามารถใส่ข้อความได้สูงสุด 500 ตัวอักษร นอกจากนี้ยังแนบรูป, วิดีโอ, ไฟล์เสียง หรือโพลล์ได้

กำหนดการมองเห็น

เรายังสามารถกำหนดว่าใครจะเห็นโพสต์ของเราเป็นรายโพสต์ได้ โดยมีให้เลือก 4 แบบคือ

  • Public (สาธารณะ): ทุกคนดูได้
  • Unlisted (ไม่อยู่ในรายการ): ทุกคนดูได้ แต่จะไม่ไปโผล่ในไทม์ไลน์ Local หรือ Federated
  • Followers only (ผู้ติดตามเท่านั้น): เฉพาะคนที่ติดตามเราที่ดูได้
  • Mentioned people only (ผู้คนที่กล่าวถึงเท่านั้น): เฉพาะคนที่เราเมนชั่นถึงดูได้ (คล้าย DM)
ตัวเลือกความเป็นส่วนตัวโพสต์ของ Mastodon

ใส่คำเตือนเนื้อหา (Content Warning)

ใน Mastodon เราสามารถใส่คำเตือนเนื้อหาหรือ Content Warning (CW) ได้ โดยเมื่อเปิดใช้งาน จะมีช่องให้ใส่คำเตือนเพิ่มเข้ามา พอโพสต์ไปคนอื่นจะเห็นเฉพาะคำเตือนที่เราใส่ไว้ ถ้าจะดูโพสต์เต็ม ๆ ต้องกดปุ่มดู

ใส่คำเตือนเนื้อหาใน Mastodon

การแก้ไขโพสต์

เราสามารถแก้ไขโพสต์ที่เราโพสต์ไปแล้วได้ โดยไปที่โพสต์นั้น เปิดเมนู แล้วเลือก “Edit (แก้ไข)”

โพสต์ที่ถูกแก้ไขจะมีข้อความแจ้งไว้ตรงเวลาที่โพสต์ และทุกคนสามารถกดดูประวัติการแก้ไขของโพสต์ได้ ดูตัวอย่างโพสต์ที่ถูกแก้ไขได้ที่นี่

โพสต์ที่ถูกแก้ไขบน Mastodon

การติดตาม/เมนชั่นข้ามเซิร์ฟเวอร์

เวลาจะเมนชั่นหรือค้นหาคนเพื่อจะติดตามบน Mastodon ถ้าคน ๆ นั้นอยู่บนเซิร์ฟเวอร์เดียวกับเรา พิมพ์ @username ได้เลย

แต่ถ้าเราต้องการเมนชั่นหรือค้นหาคนที่อยู่คนละเซิร์ฟเวอร์ เราต้องใส่ @เซิร์ฟเวอร์ ต่อท้ายด้วย เช่น @username@example.com

สมมติถ้าอยู่บน mastodon.in.th แล้วจะเมนชั่นถึงผมที่อยู่บน mastodon.social ก็ต้องพิมพ์ @lazywasabi@mastodon.social

ถ้าใครย้ายมาจากทวิตเตอร์อาจต้องปรับตัวกันหน่อย เพราะระบบค้นหาของ Mastodon จะค่อนข้างจำกัด สิ่งที่เราค้นหาได้จะมี #แฮชแท็ก และผู้คนเท่านั้น

ในบางเซิร์ฟเวอร์อาจเปิดให้ค้นหาโพสต์ได้ แต่จะค้นหาได้เฉพาะ

  • โพสต์ของตัวเอง
  • โพสต์ที่เมนชั่นถึงเรา
  • โพสต์ในรายการโปรด
  • โพสต์ในบุ๊กมาร์ก

การย้ายบัญชี/เซิร์ฟเวอร์

ในกรณีที่เราต้องการย้ายบัญชีใหม่ เช่น เปลี่ยน @username หรือย้ายเซิร์ฟเวอร์ เราสามารถย้ายผู้ติดตามและข้อมูลบางอย่างจากบัญชีเก่าได้

ย้ายอะไรได้บ้าง

ใน Mastodon ถ้าเราต้องการย้ายบัญชี จะย้ายข้อมูลได้แค่บางอย่างเท่านั้น ข้อมูลที่ย้ายได้มีดังนี้

  • ผู้ติดตาม / คนที่เรากำลังติดตาม
  • คนที่เราบล็อก, ซ่อน / โดเมนที่เราบล็อก
  • บุ๊กมาร์ก

ข้อมูลอื่น ๆ เช่นโพสต์, รายการโปรด จะไม่สามารถย้ายได้

ขั้นตอนการย้ายบัญชี

  1. สร้างบัญชีใหม่ให้เรียบร้อย
  2. ในบัญชีใหม่
    1. ไปที่หน้า Account settings (ตั้งค่าบัญชี)
    2. ในหัวข้อ “Moving from a different account (การย้ายจากบัญชีอื่น)” เลือก “create an account alias (สร้างนามแฝงบัญชี)”
    3. ใส่ @username@server.url ของบัญชีเก่า คลิกปุ่ม “create alias (สร้างนามแฝง)”
  3. ในบัญชีเก่า
    1. ไปที่หน้า Account settings (ตั้งค่าบัญชี)
    2. ในหัวข้อ “Move to a different account (ย้ายไปยังบัญชีอื่น)” คลิก “configure it here (กำหนดค่าบัญชีที่นี่)”
    3. ใส่ @username@server.url ของบัญชีใหม่
    4. ใส่รหัสผ่านของบัญชีเก่า
    5. คลิกปุ่ม “Move Followers (ย้ายผู้ติดตาม)”
  4. บัญชีเก่าจะเข้าสู่สถานะ inactive และไม่สามารถใช้งานได้ ผู้ติดตามจะถูกย้ายไปบัญชีใหม่อัตโนมัติ
  5. Mastodon จะย้ายเฉพาะผู้ติดตามให้เราเท่านั้น ถ้าต้องการย้ายคนที่เรากำลังติดตาม, บล็อก, ซ่อน และบุ๊กมาร์ก เราต้องย้ายจากบัญชีเก่ามาใส่บัญชีใหม่เอง
    1. ในหน้าตั้งค่าของบัญชีเก่า ไปที่เมนู Import & Export (การนำเข้าและส่งออก) → Export (การส่งออกข้อมูล)
    2. ดาวน์โหลดข้อมูลที่ต้องการย้าย จะได้เป็นไฟล์ .csv มา
    3. ในหน้าตั้งค่าของบัญชีใหม่ ไปที่เมนู Import & Export (การนำเข้าและส่งออก) → Import (การนำเข้า)
    4. เลือก Import type (ชนิดการนำเข้า) ให้ถูกต้อง
    5. อัปโหลดไฟล์ .csv จากบัญชีเก่า

การใช้งานอื่น ๆ

ส่ง DM ยังไง?

Mastodon ไม่ได้มีระบบ direct message (DM) โดยตรง แต่จะใช้การกำหนดการมองเห็นโพสต์แทน

ถ้าเราจะส่ง DM ถึงใคร ให้เมนชั่นคน ๆ นั้น แล้วเลือกรูปแบบโพสต์เป็น Mentioned people only (ผู้คนที่กล่าวถึงเท่านั้น)

สร้างโพลล์แบบตอบได้หลายตัวเลือก

ℹ️ ฟีเจอร์นี้ยังไม่รองรับบนแอป Mastodon บนมือถือ

ใน Mastodon เราสามารถสร้างโพลล์ให้ตอบแบบหลายตัวเลือกได้ โดยคลิกบนปุ่มเลือกคำตอบ 1 ครั้งตอนสร้างโพลล์ สังเกตว่าตัวเลือกจะกลายเป็นสี่เหลี่ยมแทนวงกลม

ตั้งค่าโพลล์ใน Mastodon ให้ตอบหลายตัวเลือกได้

การล็อกแอค

Mastodon สามารถตั้งล็อกแอค ให้คนที่มาติดตามเราต้องได้รับอนุญาตจากเราก่อนแบบทวิตเตอร์ได้ โดยไปที่หน้าแก้ไขโปรไฟล์ แล้วเปิดตัวเลือก “Require follow requests (ต้องมีคำขอติดตาม)”

ถ้าต้องการให้เฉพาะผู้ติดตามเห็นโพสต์เรา ต้องตั้งค่าเป็นรายโพสต์

ลบโพสต์เก่าอัตโนมัติ

ใน Mastodon เราสามารถตั้งให้ลบโพสต์เก่าอัตโนมัติได้ โดยไปที่เมนู Automated post deletion (การลบโพสต์แบบอัตโนมัติ) ในหน้าตั้งค่า

ในหน้านี้เราจะเลือกได้ว่าจะให้ Mastodon ลบโพสต์เมื่อมีอายุครบเท่าไหร่ และเลือกเก็บบางโพสต์ได้ เช่น โพสต์ที่อยู่ในรายการโปรด, โพสต์ที่มีไฟล์แนบ, โพสต์ที่ยอดบูสต์มากกว่าที่ตั้งไว้ ฯลฯ

ตั้งค่าให้ Mastodon ลบโพสต์เก่าอัตโนมัติ

ทำไมหน้าโปรไฟล์ถึงแสดงโพสต์/ผู้ติดตาม/กำลังติดตามไม่ครบ?

ปัญหานี้จะเจอเมื่อเราเข้าไปดูหน้าโปรไฟล์ของคนที่อยู่คนละเซิร์ฟเวอร์กับเรา เราอาจเห็นเขามีโพสต์หลักร้อย แต่พอเลื่อนดูกลับเจออยู่ไม่กี่โพสต์ หรือเจอแต่โพสต์ใหม่ ๆ

ที่เป็นแบบนี้เพราะเซิร์ฟเวอร์ที่เราอยู่ยังไม่รู้จักโพสต์นั้น ๆ เพราะเซิร์ฟเวอร์ของ Mastodon จะโหลดข้อมูลโพสต์มาเมื่อจำเป็นเท่านั้น

สมมติว่าผมอยู่บน server-a.com แล้วเป็นคนแรกในเซิร์ฟเวอร์ที่ติดตาม @user@server-b.com ผมจะไม่เห็นโพสต์ก่อนหน้านี้ของ @user@server-b.com เลย แต่จะเห็นโพสต์ใหม่ ๆ หลังจากนี้เป็นปกติ เพราะก่อนหน้านี้ server-a.com ไม่จำเป็นต้องไปดึงข้อมูลโพสต์ของ @user@server-b.com มาเพราะยังไม่มีใครในเซิร์ฟเวอร์ติดตาม

เช่นเดียวกับข้อมูลผู้ติดตาม/กำลังติดตาม Mastodon จะแสดงเฉพาะคนที่อยู่ในเซิร์ฟเวอร์เดียวกับเราเท่านั้น

ถ้าจะดูโพสต์ทั้งหมด และรายชื่อผู้ติดตาม/กำลังติดตามแบบเต็ม ๆ เราต้องไปเปิดหน้าโปรไฟล์ของคน ๆ นั้นบนเซิร์ฟเวอร์ต้นฉบับ

  • บนเว็บ Mastodon ไปที่หน้าโปรไฟล์ คลิกบนไอคอนเมนูข้างปุ่มติดตาม เลือก Open original page
  • ในแอป Mastodon ไปที่หน้าโปรไฟล์ คลิกบนไอคอนเมนูมุมขวาบน เลือก Open in browser

Fediverse? ActivityPub?

  • Fediverse คือชื่อเรียกเครือข่ายเว็บที่ถึงแม้จะอยู่กันคนละเซิร์ฟเวอร์ คนละซอฟต์แวร์ แต่คุยข้ามกันได้
  • ActivityPub คือมาตรฐานกลางยอดนิยมที่เว็บใน Fediverse ใช้คุยหากัน Mastodon ก็ใช้ ActivityPub ในการติดต่อระหว่างเซิร์ฟเวอร์

ตัวอย่างซอฟต์แวร์อื่น ๆ ที่ใช้ ActivityPub และสามารถเชื่อมต่อกับ Mastodon ได้

เปิดเซิร์ฟเวอร์เอง

⚠️ แนะนำสำหรับคนที่มีความรู้ด้านเว็บเซิร์ฟเวอร์เท่านั้น

สำหรับคนที่ต้องการเปิดเซิร์ฟเวอร์เอง ดูข้อมูลได้บนเว็บไซต์ของ Mastodon


ถ้าใครมีคำถามหรือข้อสงสัยเพิ่มเติม คอมเมนต์ด้านล่างนี้ได้เลยครับ

ติดตามผมบน Mastodon ได้ที่ @lazywasabi@mastodon.social และถ้าชอบอ่านข่าวเทคโนโลยี ติดตาม @thaitechfeed@mastodon.in.th ได้เลยครับ 😄

RSS สร้างด้วย Hugo ซอร์สโค้ด